9 oktober 2011

Zwangerschap

Geslachtsrijp en volwassen.
Een kater is rond de 8 maanden geslachtsrijp.
Een poes kan al rond de 5 maanden krols worden en is dan ook geslachtsrijp.

De gewone huiskat is rond anderhalf jaar volwassen. Bij raskatten kan dat zelfs pas bij 4 jaar zijn! (Maine Coon, Siberische Boskat, Noorse Boskat, de grotere rassen dus eigenlijk).

Krolsheid.
In de eerste fase is de poes erg aanhankelijk als je haar aait, vooral aan het eind van de rug, bij de staart. Deze fase duurt ongeveer 5 dagen.
Als je haar krabbelt op de rug bij de staart, zal ze haar kont omhoog doen en trappelen met de achterpoten. Ook lopen ze vaak hard te miauwen en lopen rusteloos door het huis, op zoek naar een uitgang. Ook rollen ze vaak over de grond. Ze roepen dan om te laten weten dat ze krols zijn. Als ze dit doen zijn ze in de tweede fase: de periode van bereidheid tot paren, die ongeveer 1 week duurt.
Als er geen paring plaatsvindt, begint de derde fase (metoestrus). De voortplantingsorganen komen tot rust, totdat de vierde fase (anoestrus), is bereikt. Nu is de poes weer tevreden en rustig. Deze periode duurt ook ongeveer 1 week.
Het is heel verschillend wanneer een poes krols kan worden. Dit kan al gebeuren als ze rond de 5 maanden is. De krolsheid duurt in totaal ongeveer 3 weken.
De periodes van krolsheid zijn: eind van de winter tot vroeg in de lente en daarna van laat in de lente tot vroeg in de zomer. Uiteraard zijn er ook uitzonderingen.
Een poes wordt gemiddeld 2 tot 3 keer krols per jaar.
Sommige poezen gaan sproeien om via hun geur aan te geven dat ze krols zijn. Ze doen dit dan op de meest vreemde plaatsen, zoals de bank, de deurmat, op het bed en in de vensterbank.
Er bestaat ook “stille krolsheid”. Hierbij vertoont de poes geringe of minimale gedragsveranderingen. Ze zijn dan echter wel vruchtbaar.

Moederzorg.
Bij wilde en half-wilde katten worden de kittens meestal door de moeder opgevoed en voorbereid op het leven als volwassen dier. De band tussen poezen en katers is na het paren zwak of helemaal niet aanwezig. De vrouwtjes zijn polygaam, dat wil zeggen dat ze niet hetzelfde mannetje houden. Aanstaande moeders hebben geen hulp te verwachten van de rest van de kattengemeenschap en zijn op zichzelf aangewezen. Als ze goede moeders zijn, zullen de kleintjes het waarschijnlijk wel redden, maar kittens van een slechte moeder zijn ten dode opgeschreven.
Bij de levensomstandigheden in het wild werkt de natuurlijke selectie in het voordeel van katten met alle eigenschappen van een goede moeder. Voor onze huiskatten geldt dat in veel mindere mate, dankzij de mens, die de zwangere poezen voedsel, water en onderdak verschaft. Voor verstoten kittens wordt vaak een pleegmoeder gevonden. Dit gebeurt ook als de moeder niet genoeg melk heeft. In zekere zin wordt er zo door de eigenaar ingegrepen in het selectieproces ten voordele van poezen die hun kittens niet de nodige zorg kunnen geven. Desondanks bestaat er een bepaalde gedragscode voor moederkatten, waar de meeste dieren zich wel aan zullen houden.

De kinderkamer.
Zwangere poezen kiezen soms de vreemdste plekjes om een nest voor het toekomstige gezin in te richten. Soms lopen ze dagen te zoeken en veranderen vaak van idee. Rustige, donkere en gemakkelijk te bewaken plekjes genieten de voorkeur, maar die bevinden zich natuurlijk juist vaak daar waar belangstellende bezoekers – zoals de eigenaar – maar moeilijk bij kunnen. Aanstaande moeders met vertrouwen in zichzelf en hun omgeving, kiezen soms echter een lievelingsplekje uit zoals het bed van de eigenaar; ze blijven heel rustig en zijn zelfs blij als ze een beetje aandacht van een vertrouwd iemand krijgen. Iedere eigenaar van een zwangere poes moet een warme, droge en tochtvrije doos voor haar klaarzetten met wat oude lappen of een oud t-shirt om te liggen. Maar je moet niet vreemd opkijken als de dame de voorkeur geeft aan een la met linnengoed.

Zwanger.
Het beste is om de kat twee of drie keer krols te laten worden voordat zij poesjes mag krijgen. Ze is dan rond 1 jaar oud.

Ongeveer 3 weken na de dekking worden de tepels roze-rood en wijkt het haar rondom de tepel iets terug. Vooral de eerste keer is dit kleurverschil erg opvallend.
Rond de 6e week wordt de buik duidelijk dikker. Vanaf de 7e week voel je de jongen al duidelijk bewegen.

Hier zie je de vergrootte tepels. Ongeveer 8 weken zwanger.

De bevalling.
De zwangerschap duurt gemiddeld 62 tot 65 dagen. Soms worden de katjes al op de 59e dag geboren en soms gebeurt het op de 70e dag.
Dus in weken uitgedrukt ongeveer 9 weken.
Vanaf de vierde week na de dekking beginnen de tepels te verkleuren naar rozerood.
Eén tot twee weken voor de geboorte begint de moeder naar een plaats te zoeken om de jongen ter wereld te brengen.
De moeder zoekt meestal een rustige plaats.
In de meeste gevallen vindt de geboorte in de nacht plaats.

De bevalling bestaat uit 3 fases:
Tegen het einde van de zwangerschap, die gemiddeld 62 tot 65 dagen duurt, daalt de temperatuur van de poes plotseling. Dit is het eerste teken van het einde van de zwangerschap. Dit stadium duurt tussen de 12 en 24 uur.
De aanstaande moeder wordt onrustig en probeert zich te verstoppen om haar nest voor te bereiden. Ze vertoont ook vaak graafbewegingen op de plaats waar ze de jongen wil werpen.
De ene poes zal erg rustig blijven en de andere zal zich duidelijk laten horen.
Poezen die voor de eerste keer bevallen, gaan vaak op de kattenbak zitten of op de plaats in de tuin waar ze normaal de behoefte doen. Dit doet ze het liefst op een donker en afgelegen plekje. Het eerste duidelijke teken van de bevalling is het afscheiden van vruchtwater. De weeën worden sterker en volgen elkaar sneller op.
In het tweede stadium stijgt de temperatuur weer en doet de poes pogingen om de vrucht (kittens) uit te drijven. Eerst verschijnt het vlies waarin het jong zit opgesloten. Daarna wordt het eerste kitten geboren met of zonder moederkoek (placenta). Als de placenta niet verschijnt, wordt deze door het volgende kitten naar buiten gedrukt.
De derde fase, die volgt op het uitdrijven van de vrucht, is de periode van rust in de baarmoeder. Er kunnen 10 minuten tot ruim een uur verlopen tussen de geboorte van 2 kittens.
Let er op dat het aantal placenta´s overeenkomt met het aantal kittens. Meestal eet de moederpoes deze op. Vooral de laatste placenta kan lang op zich laten wachten. Dit kan wel 12 uur na de geboorte van het laatste kitten zijn.
Na de bevalling heeft de poes meestal licht bloedverlies. Dit kan wel 3 weken duren.

De datum van de bevalling.
Om de datum van de bevalling te kunnen vaststellen, zoek je in de gele kolom de datum van de paring. In de blauwe kolom daarnaast vind je dan de datum van de bevalling.
Denk er wel om dat dit een gemiddelde is. 3 of 4 dagen vroeger of later is niet ongewoon.
In de onderste tabel springt de datum in de blauwe kolom weer naar de 1e dagen van de volgende maand. Als je in deze gevallen de einddatum wilt vaststellen moet je er een maand bij optellen. Deze stukken zijn donkerder van kleur.
Een voorbeeld:
In de gele kolom is de dekkingsdatum 30 maart, de verwachte datum van bevalling in de blauwe kolom is dan niet 3 mei, maar 3 juni.

Tot de 15e van de maand. Kijk van gele naar blauwe kolom

Tot de 15e van de maand. Kijk van gele naar blauwe kolom.

 

zwangerduur3

Vanaf de 16e van de maand. Kijk van gele naar blauwe kolom. Let op de overgang naar de volgende maand. Dat is het geval in het donkere gedeelte onderin.

Aantal kittens.
Gemiddeld is het aantal kittens 3 tot 5 per nest. Meestal komen de jongen met tussenpozen van 10 minuten tot 1 uur.
In uitzonderingsgevallen kan dit oplopen tot 12 uur na de eerste 2 of 3 jongen. Het kan dus zijn dat er na een uur of 3 al 3 jongen zijn, maar dat wil dus niet zeggen dat dit alles is.

Poezenpil.
Er is ook een poezenpil. Deze kan worden voorgeschreven door de dierenarts. Deze pil moet 1 keer per week worden gegeven tijdens de krolsheid.
Er bestaat ook een prikpil. Deze wordt 1 keer per 5 maanden gegeven.
Het is verstandig de pil niet te lang te geven. Gebruik de pil alleen als overbrugging of als je nog niet zeker weet of je een nestje wilt.
Zowel de pil als de prikpil hebben als nadeel dat ze de kans op baarmoeder-ontsteking vergroten. Ook bestaat er meer kans op suikerziekte en het ontstaan van melkklier-kanker op latere leeftijd.

Wanneer moet je een poes steriliseren?
Het is heel verschillend wanneer een poes krols kan worden. Dit kan al gebeuren als ze rond de 5 maanden is.
Een poes hoef je niet eerst krols te laten worden, voordat je haar kunt laten steriliseren.
De stelling dat een poes eerst jongen moet hebben gehad, is ook onjuist.
Het is beter de poes niet te steriliseren als ze krols is, omdat het bloed dan te dun is wat voor complicaties tijdens de operatie kan zorgen. De poes twee dagen achter elkaar de poezenpil geven, lost dat probleem op.
Als de poes is bevallen, mag je haar pas laten steriliseren als de kittens niet meer bij haar drinken. Dit is na ± 8 weken. De term sterilisatie is eigenlijk niet juist omdat de poes niet alleen onvruchtbaar wordt gemaakt, maar ook de eierstokken worden weggehaald: het is dus eigenlijk net als bij de kater een castratie.

Wanneer moet je een kater castreren?
Een kater is met ongeveer 6 maanden geslachtsrijp. Het kan echter ook een maand eerder of later zijn.
In Amerika lopen (2003) proeven met castratie vanaf 13 weken.
In Nederland wordt dat ook steeds meer gedaan.
Als hij gaat sproeien is het in elk geval zover.
Rond 6 maanden kan een kater dus worden gecastreerd.
Let er wel op dat de kater nog ongeveer 6 weken vruchtbaar is.

Zie bij Zin en onzin over castratie.