Wekelijks zoekt de redactie wetenschap (nrc) het antwoord op een veelgestelde vraag. Vandaag over witte kattenuiteinden.
Sander Voormolen: 4 januari 2019
Witte sokjes, een witte buik en witte bef, een witte snuit en het uiterste puntje van de staart ook spierwit. Veel huiskatten lijken wel gekleed voor een deftig feest. ‘Tuxedo’ heet deze vachttekening dan ook in de Verenigde Staten; ‘in smoking’ zeggen wij.
Vachtkleur en -tekening zijn genetisch vastgelegd, maar dat zit behoorlijk ingewikkeld in elkaar. Er zijn minstens acht verschillende genen bij betrokken die elkaar onderling vaak ook nog beïnvloeden. Het levert de bonte mengeling aan verschijningsvormen van de huiskat.
Het belangrijkste gen dat de witte vachtkleur van de kat codeert, is het zogeheten White Spotting Gene, oftewel het wittevlekgen. Die vlek kan zo groot worden dat wij het resultaat zien als een witte kat met gekleurde vlekken, maar genetisch gezien gaat het om een heel grote witte vlek, die andere kleuren in het gedrang brengt. Een mutatie in het wittevlekgen is dominant over alle andere genen die de kleur bepalen. Het gen bevat de informatie voor de zogeheten tyrosinekinasereceptor, een molecuul dat betrokken is bij de eerste stap van de pigmentproductie. Tyrosine is de grondstof voor de twee soorten pigment in de huid: het donkerbruine tot zwarte eumelanine en het gele tot rode feomelanine. Worden die niet aangemaakt, dan blijft de vacht op die plek wit.
Bij alle gewervelde dieren komen de voorlopers van de pigmentcellen in het embryo voort uit de zogeheten neurale plaat, de lijn op de rug van het embryo waaruit ook het zenuwstelsel zich ontwikkelt. Van hieruit migreren voorlopercellen (melanoblasten) over het lichaam. Die vormen de melanocyten: de pigmentproducerende cellen in huid, haarzakjes, irissen en binnenoor.
De genetica van de kattenhuid zou in een leerboek niet misstaan als voorbeeld van hoe complex de interacties tussen genen kunnen zijn, en ook hoe kleine veranderingen in hetzelfde gen het dier een compleet ander uiterlijk geven.
Genetisch onderzoek uit 2014 wees uit dat het dominante wit van katten relatief recent ontstaan is. Het dominante allel (W) blijkt verstoord door een stukje repeterend DNA dat per toeval middenin het kleurbepalende gen belandde. Katten die dit allel hebben zijn spierwit met blauwe ogen én ze zijn vaak doof. Dat laatste is te verklaren doordat melanocyten een rol spelen bij het in stand houden van de juiste zoutbalans in het slakkenhuis van het oor. (Er bestaan ook albinokatten, die uiteraard wit zijn, maar niet doof.)
Waarschijnlijk is het stukje repeterend DNA in het dominante witte gen meegereisd met een ‘springend’ endovirus dat zich er middenin nestelde. Als dat endovirus-DNA (allel ws) óók nog in het wit-gen van de kat zit, krijgt de kat een variabel grote witte vlek op de buik en witte sokjes: een smoking. Een kat met twee kopieën van het oorspronkelijke allel (w+) is helemaal gekleurd.
Wetenschappers denken dat cellen met het ws-allel langzamer delen en tijdens de embryonale ontwikkeling dus geen tijd genoeg hebben om de hele kat te bedekken. Waarschijnlijk komt de witte vlek van de kat daardoor vaak aan de uiteinden terecht: poten, buik, snuit en staartpunt. Daarnaast hebben ook andere genen nog invloed op de vorm en grootte van de witte vlek.
Voedsel is wat mensen en katten voor het eerst bij elkaar bracht, maar dat betekent niet dat ze u zien als een te grote blikopener. Chemische analyse van de botten van 5.300 jaar oude katten…
Gebeten door je kat. Een kat in het nauw maakt rare sprongen. Als een kat zich niet op zijn gemak voelt, kan hij best eens uitvallen en zijn tanden in jouw arm zetten. Dat is…
Virtuele kat in Tokio In de straten van Tokio verschijnt er sinds enige tijd een enorme virtuele kat op een van de LED-reclameschermen aan het station van Shinjuku. Het mysterieuze dier gedraagt zich als een…
Judy: My Cheshire framed De oudste kat Daily Mail, 14-september 2017.Tot groot verdriet van zijn baasjes is de Britse kat Nutmeg overleden. Met zijn zeer respectabele 32 jaar zou hij de oudste nog levende kat…
Maria Jannetta van Zijl. Met slapende kat op een bank. Kat op leeftijd even vaak dement als bejaard mens Meer dan de helft van katten ouder dan vijftien jaar is dement. En vaak begint hun…
Het Dierenthuisje: Rendersvensedijk 4, 2440 Geel, België. Aandoeningen kat en wat je eraan kan doen Zie ook bij "EHBO" Het ontdekken van aandoeningen Op deze pagina zijn de meeste aandoeningen bij katten kort beschreven. Tevens…
Pieter de Bloot. Christus in huis van Maria en Martha. Kat links onder. Pollewop en dementie Dementie is voor de eigenaar vaak nog vervelender dan voor de kat zelf. De katten zijn vaak 's nachts…
Johannes Petrus van Horstok (1745-1825). A-weavers-workshop. In de voorgrond een kat. Kat en kunst Dit kunstwerk is van Yvonne Hamaker. Dit is een kunstwerk met kleurpotlood van Jan Kramer. Dit schilderij is gemaakt door Ria Winters.…
De oude kat Nu katten steeds ouder worden, door betere voeding en verzorging, komen er ook meer demente seniorpoezen. Schotse en Amerikaanse dierenartsen probeerden het objectief vast te stellen: 28 procent van de katten tussen…
Piet Mondriaans kat van Mc. Roa. Spelen kat en speelgoed Als je een zacht balletje met touw omwikkelt en aan de klimboom (krabpaal) vastmaakt, heeft je kat de ideale basis voor het 'scheurspelletje'. Confetti is…
Mary Cassatt: Children Playing with a cat Kat en baby Veel katten merken feilloos als er iets verandert in de omgeving; zo merken ze vaak al in een vroeg stadium als er een baby op…
Bange en schuwe kat Bange en schuwe katten kun je het beste tijdens het slapen handtam maken. Ga rustig, bijvoorbeeld met een boek, in de ruimte zitten waar de kat zich verstopt houdt. Als de…
Temperatuur en pijn De huid bevat ook zenuwuiteinden voor warmte en kou, die de kat informeren over de temperatuur van de omgeving.Een kat zoekt de warmst mogelijke slaapplaats op en reageert op kou door zich…
Een kersenverkoopster aan de deur. Kunstenaar: Abraham van Strij Schilderijen Kat in een interieur Het valt op dat de ene kunstenaar vaak voor een kat kiest en de andere kunstenaar zal dat zelden of nooit…
Alfred Stevens - The Lady with the Cat Waarom drinken katten zo graag regenwater? Een lekker bakje vers, schoon kraanwater staat altijd voor hem klaar. Maar zodra hij naar buiten mag, slobbert je kat onmiddellijk…
Spinnende kat Spinnen kat, hoe en waarom doet hij dat? Sander VoormolenNRC 7 maart 2016 Wekelijks zoekt de redactie wetenschap antwoord op een vaak gestelde, vreemde vraag. Tevreden geknor, het zuivere welbevinden. Dat is vaak…
Gwen John Welsh (1876-1939). Kat. Kat optillen Hoewel een moederpoes haar kittens vaak bij het nekvel draagt, is dat niet de goede manier om een volwassen kat op te tillen. Zelfs lichtgewichten zijn eigenlijk al…
Michiel Molenaar: Cat en Co. Kat en recht Schades door de kat veroorzaakt vallen over het algemeen onder de WA-verzekering. In het geval van de buren waar de bloembollen uitgegraven worden, in de tuin gepoept wordt…
Ontwikkeling van de kat Als een kind in zijn eerste levensjaar met minstens 2 huisdieren in contact staat, ontwikkelt hij veel minder allergieën. Katten zouden mysterieus en onberekenbaar zijn. De meeste katten hebben echter een…
Kat en hond: een ingewikkelde onderlinge relatie De onderlinge relatie tussen kat en hond is een eeuwenoud onderwerp dat vaak ter discussie staat. Het beeld van de altijd vechtende kat en hond is ons allen…
Of je kat nu dol is op het likken van een gietvloer of toch liever met zijn of haar tong over laminaat gaat, het ziet er behoorlijk grappig uit. Toch is dit gedrag nogal vreemd…
Ivanan Nikolaevich-Kramskoy.1837-1887. A girl with a cat Kat en stress Er zijn de afgelopen jaren enkele onderzoeken geweest waar de relatie tussen het hebben van een hond of kat en stress bij de mens is…
De kat en geschiedenis De godin Bastet. Dit kunstwerk is gemaakt door Meta Dame. De reis van Bastet. Dit kunstwerk is ook gemaakt door Meta Dame. "Kaspar" heet de stille gast die in het Londen's…
Elk wetenschappelijk onderzoek begint met een vraag. Dat geldt dus ook voor Samuel Perry van de Universiteit van Oklahoma in de Verenigde Staten. Hij vroeg zich af hoe het komt dat kerkgangers en conservatieve evangelicalen…
Het Witte Huis, de residentie van Joe Biden, heeft een nieuwe bewoner: de kortharige Willow. Daarmee hebben president Biden en zijn vrouw eindelijk een kat. Willow in het Witte Huis Het kantoor van First Lady…
