Katten wassen zich niet alleen om hun vacht schoon te houden. Een wasbeurt geeft hun ook verkoeling. Dankzij een ingenieuze tong.
Onderzoek
Een kattentong heeft wel wat weg van een washandje dat veelvuldig in de wasmachine is geweest – nat en ruw. Die ruwte wordt veroorzaakt door honderden holle papillen op de kattentong, en over de precieze functie daarvan wordt al jaren gesteggeld door biologen: zijn de papillen bedoeld voor het vleesvrij schrapen van botten, voor vachtverzorging (vlooien en vuil verwijderen), of voor verkoelend likken?
Twee onderzoekers van het Georgia Institute of Technology schrijven in PNAS dat ze het nut van de papillen hebben ontdekt: katten kunnen er spuug diep mee hun vacht inwerken, tot op de huid. Dat is niet alleen handig als reinigingsmethode, maar ook als afkoeling: na een likbeurt is de huid tot wel 17 graden koeler dan de toplaag van de vacht. Verder kunnen katten hun overtollige lichaamswarmte alleen kwijt via de zweetklieren aan de onderkant van hun poten.
Nu weten we: hoe wast de kat zich
Alexis Noël en David Hu filmden voor hun onderzoek allereerst het likgedragvan drie huiskatten met hogesnelheidscamera’s. Alle likbeurten van een kat (bij elkaar opgeteld goed voor enkele likuren per dag) blijken uit vier fasen te bestaan:
eerst het uitrekken van de tong (waarbij de in rust keelwaarts hellende papillen rechtop gaan staan, zodat ze zo diep mogelijk de vacht binnendringen),
dan het verbreden en verstijven van de tong,
gevolgd door de daadwerkelijke lik door de vacht
en het terugtrekken van de tong in een U-vormige krul.
Een gemiddelde lik heeft een lengte van 6,3 centimeter en een snelheid van 22 centimeter per seconde. Per seconde likt een kat één- tot tweemaal.
Volgens de onderzoekers zou de kat als inspiratiebron kunnen dienen voor de vacht- en haarverzorging van huisdieren én mensen
Na het filmen van de liksessies onderzochten Noël en Hu de opbouw van de tong van een dode huiskat in een micro-CT-scanner. De papillen op het puntje van de tong zijn groter en dunner gezaaid dan die verder naar achteren. Uit de filmbeelden bleek dat alleen de tongpuntpapillen de vacht raken tijdens de verzorging.
Maximumlengte vacht
Vervolgens analyseerden ze de tongen van zes dode katachtigen (huiskat, lynx, poema, sneeuwluipaard, tijger en leeuw). De papillen van al die soorten lijken op elkaar, zowel qua lengte (rond de 2,3 millimeter) als qua vorm. Elke papil (bestaande uit het eiwit keratine) heeft aan de ‘keelkant’ een verticale inkeping, een holte waarlangs speeksel omhoog kan worden gezogen. Zodra de tong contact maakt met de vacht, vloeit het speeksel uit de holte.
Om te onderzoeken hoe diep kattenspuug in de vacht kan doordringen, doopten Noël en Hu een van de kattentongen in blauwe voedselkleurstof. Met de tong streken ze in diverse tempo’s over een kattenvacht. Het blauwe ‘spuug’ bereikte dankzij de papillen daadwerkelijk de huid, en kan daar dus inderdaad voor verkoeling zorgen – aan de hand van wiskundige vergelijkingen maken de onderzoekers aannemelijk dat dit zonder papillen niet het geval zou zijn. Er zit wel een maximumlengte aan de vacht, benadrukken ze: bij bijvoorbeeld een Perzische kat en een Maine Coon, kunnen de papillen niet de huid bereiken en moeten de baasjes bijspringen door hun huisdier regelmatig te kammen en te baden.
Siliconentong
In hun artikel benadrukken de auteurs uitgebreid de meerwaarde van hun onderzoek: de kat is volgens hen ‘een van de kieskeurigste schoonmakers ter wereld’ en zou als inspiratiebron kunnen dienen voor de vacht- en haarverzorging van huisdieren én mensen. Sterker nog: Noël en Hu komen in hun artikel met een ontwerp voor een speciale vacht- en haarborstel, de TIGR (de Tongue-Inspired Grooming Brush), die makkelijker schoon te maken zou zijn dan een normale borstel en met minder kracht door het haar hoeft te worden gehaald. De borstel is geïnspireerd op de kattentong en heeft kunstmatige papillen die recht gaan staan in contact met de haren – vergelijkbaar met fase 1 uit de likbeurt. De borstel zou bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden ‘om geneesmiddelen of lotions direct op de kattenhuid aan te brengen’. Speeksel komt er niet aan te pas.
Bij het artikel staat in kleine letters dat er geen sprake is van belangenverstrengeling, maar PNAS zond na publicatie een e-mail rond dat de auteurs inmiddels octrooi hebben aangevraagd op de TIGR. Overigens is de TIGR niet de eerste inventieve kattenborstel: al in 2016 kwam de ‘Licki Brush’ op de markt, een siliconentong waarmee je zelf je kat kan likken.
Michiel Molenaar, HYPNOBIRD Een kat in huis, en daarna Je hebt al een paar maanden in het gezin een discussie over een huisdier. Vooral de kinderen van 6 en 8 jaar kunnen de hele dag…
Een kersenverkoopster aan de deur. Kunstenaar: Abraham van Strij Schilderijen Kat in een interieur Het valt op dat de ene kunstenaar vaak voor een kat kiest en de andere kunstenaar zal dat zelden of nooit…
Een kersenverkoopster aan de deur. Kunstenaar: Abraham van Strij Schilderijen Kat in een interieur Het valt op dat de ene kunstenaar vaak voor een kat kiest en de andere kunstenaar zal dat zelden of nooit…
Een kersenverkoopster aan de deur. Kunstenaar: Abraham van Strij Schilderijen Kat in een interieur Het valt op dat de ene kunstenaar vaak voor een kat kiest en de andere kunstenaar zal dat zelden of nooit…
Een kersenverkoopster aan de deur. Kunstenaar: Abraham van Strij Schilderijen Kat in een interieur Het valt op dat de ene kunstenaar vaak voor een kat kiest en de andere kunstenaar zal dat zelden of nooit…
Krabt je kat aan je vloer? Waarom doen ze dat? Zoals je misschien gemerkt hebt: katten krabben of kneden voorwerpen — zoals je vloer — regelmatig. Katten laten een geurspoor achter als ze met hun…
Wat is er schattiger dan een leuk huisdiertje dat de hele dag bij je is? Niet veel, maar huisdieren kosten geld en je kunt ze niet overal houden, toch? Ja, dat kan, als het schattige…
Al zolang katten bestaan hebben mensen een enorme fascinatie en liefde voor deze eigenwijze beestjes. Met de grote hoeveelheden filmpjes en foto’s die voorbijkomen op social media kan je ontelbaar veel tassen vullen. Ook in…
Bruce McKay In dit onderdeel wil ik jullie kennis laten maken met kunstwerken waarin de kat een (hoofd)rol speelt.Het zal een verrassende verzameling worden. Bruce McKay is een Canadees uit Toronto.Schilder, schrijver en art-director.Het is…
Je kat vindt je lief Veel mensen denken dat een kat niets van ze moet hebben. Ze hebben het imago afstandelijk en kil te zijn. Volgens wetenschappers van de Oregon State University (VS) blijkt dat…
Met de kat op reis Katten zullen je over het algemeen een ritje met de auto niet in dank afnemen. Toch zul je ze af en toe moeten vervoeren, bijvoorbeeld wanneer je naar de dierenarts…
Je kat duurzaam verzorgen Helaas is een huishouden met kat minder duurzaam dan datzelfde huishouden zonder kat. Natuurlijk is dat nog geen reden waarom je er geen rekening mee kunt houden om je leven met…
Corneille: De kat in al zijn verschijningsvormen. Acceptatie nieuwe kat: een cruciale stap Het onvoorspelbare karakter van katten kan het proces van de acceptatie van een nieuwe kat uitdagend maken. Iedere katteneigenaar kent de vreugde…
Een kersenverkoopster aan de deur. Kunstenaar: Abraham van Strij Schilderijen Kat in een interieur Het valt op dat de ene kunstenaar vaak voor een kat kiest en de andere kunstenaar zal dat zelden of nooit…
Kartonnen doos en de kat Op internet kom je veel mensen tegen die verbaasd zijn over katten die gedwongen lijken zichzelf te parkeren in vierkanten van tape die op de vloer zijn gemarkeerd. Deze katachtigen…
Zebby en Genevieve. Zebby die zonder formele training voor zijn baasje een 'hoor-kat' werd, is in Engeland uitgeroepen tot Nationale Kat van het Jaar 2023. Zebby versloeg duizenden andere inzendingen en werd uitgeroepen tot overall…
Waarom producten voor je kat op je verlanglijst moeten staan Je kat is meer dan alleen een metgezel; ze zijn een geliefd lid van je familie. Het toevoegen van producten voor je kat aan je…
Met hoogwerker bij schoorsteen KOLLUM. De brandweer van Kollum kreeg woensdagavond een melding dat er aan de Trekweg in Kollum een dier op hoogte zat. Ter plaatse gekomen zat er een jonge kat vast in…
Gebeten door je kat. Een kat in het nauw maakt rare sprongen. Als een kat zich niet op zijn gemak voelt, kan hij best eens uitvallen en zijn tanden in jouw arm zetten. Dat is…
Johannes Petrus van Horstok (1745-1825). A-weavers-workshop. In de voorgrond een kat. Kat en kunst Dit kunstwerk is van Yvonne Hamaker. Dit is een kunstwerk met kleurpotlood van Jan Kramer. Dit schilderij is gemaakt door Ria Winters.…
Alfred Stevens - The Lady with the Cat Waarom drinken katten zo graag regenwater? Een lekker bakje vers, schoon kraanwater staat altijd voor hem klaar. Maar zodra hij naar buiten mag, slobbert je kat onmiddellijk…
Gwen John Welsh (1876-1939). Kat. Kat optillen Hoewel een moederpoes haar kittens vaak bij het nekvel draagt, is dat niet de goede manier om een volwassen kat op te tillen. Zelfs lichtgewichten zijn eigenlijk al…
Kat en hond: een ingewikkelde onderlinge relatie De onderlinge relatie tussen kat en hond is een eeuwenoud onderwerp dat vaak ter discussie staat. Het beeld van de altijd vechtende kat en hond is ons allen…
Voedsel is wat mensen en katten voor het eerst bij elkaar bracht, maar dat betekent niet dat ze u zien als een te grote blikopener. Chemische analyse van de botten van 5.300 jaar oude katten…
